Pogórzańska nuta-czyli jaka?

Pogórze brzmi inaczej. I właśnie dlatego jest tak ważne.
Dlaczego Pogórzanin nigdy nie będzie Góralem?

Są takie miejsca na mapie i w kulturze, które nie potrzebują podniesionego głosu ani ostrego gestu, by zostać zauważone. 

Takim miejscem jest Pogórze, rozciągające się pomiędzy górami, a niziną, między żywiołem a opowieścią, między intensywnością, a uważnością.

To właśnie to „pomiędzy” sprawia, że Pogórzanin nigdy nie będzie góralem. Nie dlatego, że czegoś mu brakuje, ale dlatego, że jego kultura, wrażliwość i muzyka wyrastają z zupełnie innego doświadczenia świata. Z codzienności, z rytmu pracy,                    z obrzędów i spotkań, z potrzeby opowiadania historii, a nie ich wykrzykiwania.

Odmienne źródła tradycji – pasterstwo kontra wiejska codzienność

Muzyka góralska rodzi się wysoko - z pasterstwa, przestrzeni hal  i surowości górskiego krajobrazu. Jest rytmiczna, ostra, pełna napięcia i energii. Muzyka pogórzańska, wyrastająca                      z codzienności ludzi, ma inną naturę -jej siłą nie jest gwałtowność, lecz melodyjność, płynność frazy i narracyjność, która pozwala dźwiękowi prowadzić słuchacza krok po kroku, jak opowieść przekazywana z pokolenia na pokolenie.

Subtelność melodii i narracyjność śpiewu pogórzańskiego

Śpiew pogórzański nie dąży do przebicia się przez przestrzeń, lecz do jej wypełnienia. Głos jest miękki, osadzony, prowadzony   z myślą o melodii i tekście. To subtelność, która wymaga uwagi     i uważnego słuchania, i która pozwala odkryć głębię tradycji Pogórza, tak różną od góralskiej dynamiki.

Kapela, instrumenty i strój – jak kształtują muzykę Pogórza.

Skład kapeli pogórzańskiej vs góralskiej;

Kapela pogórzańska ma zupełnie inny skład niż pasterska kapela góralska. 

Kapela pogórzańska

Region: Pogórze Karpackie (okolice Tarnowa, Rzeszowa, Jasła)

Skład:

• Skrzypce – prowadzą melodię
• Klarnet , trąbka – drugi głos melodyczny
• Kontrabas (czterostrunowy)
• Czasem akordeon lub heligonka

Cechy:

• Brzmienie łagodniejsze, „nizinno-miejskie”
• Muzyka bardziej melodyjna i tonalna
• Mniej improwizacji
• Tańce: polka, walczyk, sztajerek, chodzony

 Kapela podhalańska

Region: Podhale (Tatry)

Skład:

• Prym – skrzypce prowadzące
• Sekund – 1–3 skrzypiec akompaniujących
• Basy podhalańskie – 3-strunowe

Cechy:

• Surowe, ostre brzmienie
• Skale góralskie, nieregularna intonacja
• Dużo improwizacji
• Muzyka głównie do tańców góralskich (krzesany, zbójnicki)
  
  Instrumentarium i brzmienie
  
  Każdy instrument, jego rola i sposób gry kształtuje brzmienie melodii. Subtelność pogórzańskiego śpiewu współgra z miękkością instrumentów, a nie z ich ostrością czy siłą.          To właśnie to połączenie daje unikalny charakter muzyki pogórzańskiej.
  
  Stroje jako element dźwiękowej opowieści
  
  Nie tylko dźwięk, ale też strój wpływa na odbiór tradycji. Pogórzańskie stroje są spokojniejsze,mniej kontrastowe            i osadzone w codzienności. Ich subtelność harmonizuje          z melodią, tworząc spójny obraz kultury.
  
  
  Moja  kompozycja : "Kolęda pogórzańska".
  
  Na początku swojej drogi, gdy zakładałam zespół folkowy       w Szkole Muzycznej, sama sięgałam po najbardziej znane, ogólnopolskie melodie, które dobrze brzmiały na scenie            i były łatwo rozpoznawalne.
  
  Studium Folklorystyczne, konkurs i rada profesora etnomuzykologa.
  
  
  Dopiero udział w konkursie, na którym mój zespół został zauważony i wyróżniony, przyniósł moment przełomowy.       W rozmowie z jednym z jurorów, profesorem etnomuzykologii, usłyszałam prostą, ale bardzo ważną radę: „Macie potencjał, ale sięgajcie do swojej muzyki pogórzańskiej.”
  
  Skomponowanie kolędy pogórzańskiej – siła lokalnych melodii.
  
  To zdanie stało się początkiem uważnego poszukiwania -nie efektu, nie siły w głośności, ale mocy ukrytej w lokalnych, regionalnych melodiach, w tym, co przez lata było obecne,      a nie zawsze wystarczająco docenione.                                Moją Kolędę  pogórzańską, oparłam  na miękkości śpiewu, melodyjności i narracji, które są tak charakterystyczne dla tego regionu.
  
  Morał dla muzyki i życia
  
  Bo prawda jest taka, że Pogórzanin nie musi stawać się góralem, tak jak różowy nigdy nie stanie się czerwienią,           a błękit nigdy nie stanie się granatem. Każdy kolor niesie          w sobie inną temperaturę, inne emocje i inne znaczenie.        Próba zamiany jednego w drugi nie pogłębia barwy ; prowadzi raczej do jej utraty. Dokładnie tak samo jest z muzyką,              z tradycją i z człowiekiem: najwięcej tracimy wtedy, gdy próbujemy upodobnić się do czegoś, czym nigdy nie byliśmy, zamiast rozwijać to, co jest naszą naturalną tonacją. 

Muzyczna Mentorka